Thursday, November 19, 2026
  • About Us
  • Advertise With Us
  • Advertising Services
  • Contact Us
  • Home
  • Privacy Policy
No Result
View All Result
The Nigeria Standard
SUBSRCIBE
  • Home
  • News
    • Middle-Belt
    • World
  • Business
    • Entrepreneurship
  • Politics
  • Science & Tech
    • IT
  • Sports
  • Opinion
    • Columns
  • Editorials
  • Lifestyle
    • Culture
    • Travel
  • ‘Yancin Dan Adam
The Nigeria Standard
Home Ra'ayi

Waye ke kare matan da suke kare Najeriya?

by The Nigeria Standard
August 23, 2026
in Ra'ayi
Reading Time: 6 mins read
0 0
Why Nigeria must expand women’s political representation
0
SHARES
0
VIEWS
Share on FacebookShare on Twitter

Daga DANJUMA NAFUNJI

Akwai wata tambaya da Najeriya ba za ta iya ci gaba da kauce mata ba: Waye ke kare matan da suka sadaukar da rayuwarsu wajen kare wasu? A sassa daban-daban na kasar, mata ne ke daukar nauyin iyalai, kula da al’umma da kuma sake gina rayuwa a wuraren da rashin tsaro ya zama ruwan dare.

Sai dai sau da yawa, su ne ake barin su cikin hadarin fuskantar tashin hankali, cin zarafin mata, sacewa, kauracewa gidaje, amfani da su ba bisa ka’ida ba da sauran nau’o’in zalunci. Ana iya samun labarin wahalarsu a cikin rahotanni da kididdiga, amma ba kasafai ake daukar lamarin da muhimmancin da ya kamata a bai wa wata babbar matsalar kasa ba.

Matsalar ba ta takaita ga wani yanki guda na kasar ba. A Arewa maso Gabas, mata da ‘yan mata sun fi fuskantar illar hare-haren ‘yan tada kayar baya da kauracewa gidajensu. A wasu sassan Arewa maso Yamma kuma, ‘yan bindiga da masu garkuwa da mutane sun raba iyalai da juna. A sauran sassan kasar kuwa, hare-haren masu aikata laifuka, rikice-rikicen al’umma da cin zarafin cikin gida na ci gaba da jefa mata cikin hadari.

Ko a wuraren da babu yakin kai tsaye, tsoro ya mamaye rayuwar yau da kullum: tsoron tafiya kasuwa, zuwa gona, zuwa makaranta ko kuma kawai komawa gida lafiya.

Duk da haka, mata na daga cikin manyan masu taimakon al’ummar Najeriya. Su ne iyayen da ke kokarin ciyar da ‘ya’yansu da raya su bayan an kashe mazajensu ko aka bace da su. Su ne ‘yan kasuwar da ke sake fara harkokinsu bayan an raba su da muhallansu.

Su ne manoman da ke komawa gonakinsu duk da barazanar da ke tattare da hakan. Su ne ma’aikatan jinya, malamai, ma’aikatan gwamnati, ‘yan jarida, ‘yan kasuwa, shugabannin al’umma da masu aikin sa kai da ke ci gaba da yi wa al’umma hidima duk da cewa yanayi ya tilasta musu ja da baya.

Amma har yaushe masu taimakon al’umma za su ci gaba da zubar da jininsu kafin kasa ta lura?

Kalmar “mata da yara” ta zama ruwan dare a duk lokacin da ake magana kan rashin tsaro. Amma bai kamata a mayar da mata wadanda ake zalunta kawai a cikin jawabai da manufofin gwamnati ba.

Su ‘yan kasa ne masu hakki. Suna da karfin tattalin arziki, suna da damar shiga harkokin siyasa, kuma suna da rawar da za su taka kai tsaye wajen ci gaban kasa da kuma samar da tsaro.

Saboda haka, dole ne Najeriya ta sauya yadda take fahimtar batun tsaro. Tsaro ba ya nufin kawai a samu sojoji a kan tituna, shingayen ‘yan sanda ko kuma amfani da makamai wajen yaki da masu aikata laifuka.

Tsaro na hakika shi ne mace ta iya tafiya ba tare da fargabar sace ta ba, yarinya ta iya zuwa makaranta ba tare da zama abin hari ba, bazawara ta iya kai rahoton laifi ba tare da an tsoratar da ita ba, mace da aka raba da muhallinta ta samu taimako ba tare da an ci zarafinta ba, kuma wadda ta tsira daga tashin hankali ta samu adalci ba tare da an zarge ta da haddasa abin da aka yi mata ba.

Watakila abin da ya fi ciwo a wannan matsala shi ne abin da ke faruwa bayan tashin hankalin. Mata da dama da suka tsira daga irin wannan hali ana tilasta musu fuskantar wata fafutuka ta biyu: yin shiru.

Tsoron kyama, dogaro da tattalin arziki, matsin lambar al’umma da rashin yarda da hukumomi na hana mata da dama kai rahoton cin zarafi. A wasu al’ummomi, har yanzu ana sa ran mace za ta jure tashin hankali a boye “domin kare martabar iyali”. Idan masu aikata laifuka suka yi imanin cewa za su iya kubuta daga hukunci, zalunci zai ci gaba da maimaituwa.

A nan ne ya kamata hukumomin tsaro da na shari’a na Najeriya su kara mayar da hankali. Ya kamata a horar da ‘yan sanda da sauran jami’an tsaro yadda za su tafiyar da al’amuran cin zarafin mata cikin kwarewa da mutunci. Dole ne a dauki binciken irin wadannan laifuka da muhimmanci. Wadanda abin ya shafa suna bukatar samun kulawar lafiya, tallafin kwakwalwa, taimakon shari’a da wuraren da za su samu mafaka. Haka kuma, kotuna su tabbatar da an yi adalci ba tare da bata lokaci ba.

Fiye da komai, ya kamata masu aikata irin wadannan laifuka su fahimci cewa macen da suka kai wa hari ba ‘yar kasa ce da aka yi watsi da ita ba.

Gwamnati ba za ta iya daukar wannan nauyi ita kadai ba. Sarakunan gargajiya, shugabannin addini, makarantu, kungiyoyin al’umma, kafafen yada labarai da iyalai duk suna da rawar da za su taka. Musamman maza dole ne su kasance cikin masu samar da mafita. Ba za a iya barin yaki da cin zarafin mata a hannun mata kadai ba.

Haka kuma, akwai muhimmin bangaren tattalin arziki da ke cikin wannan matsala. Matar da ba ta da kudin shiga, wurin da za ta fake ko hanyar samun tallafi ta fi kasancewa cikin hadarin amfani da ita ba bisa ka’ida ba.

Saboda haka, bai kamata a dauki shirye-shiryen tallafa wa mata a matsayin sadaka ko wani abin nuna siyasa kawai ba. Koyar da sana’o’i, samun damar rancen kudi, ilimi, hakkin mallakar filaye da samun aikin yi na iya karfafa wa mace gwiwar kubuta daga yanayin cin zarafi tare da sake gina rayuwarta bayan tashin hankali.

Kafafen yada labarai ma suna da nauyin da ya rataya a kansu. Bai kamata wadanda suka tsira daga tashin hankali su zama abin kallon jama’a ba. Dole ne a kare mutuncinsu. Rahotanni ya kamata su fallasa gazawar hukumomi, neman a yi wa wadanda suka gaza aikinsu hisabi, tare da wayar da kan jama’a ba tare da mayar da wahalar wanda abin ya shafa zuwa abin nishadi ba.

Duk da duhun da ke tattare da wannan hali, akwai fata. Najeriya na da mata da suka tsira daga mawuyacin yanayi amma suka samu karfin guiwar ci gaba da ilmantar da ‘ya’yansu, kafa sana’o’i, tallafa wa sauran wadanda suka fuskanci irin wannan hali da kuma sake gina al’ummominsu.

Amma bai kamata a yi amfani da juriyarsu a matsayin hujjar da za ta sa gwamnati ta yi watsi da aikinta ba. Maimakon haka, ya kamata juriyarsu ta zama dalilin da zai sa kasa ta kara zuba jari wajen kare su.

Jinin masu taimakon al’umma bai kamata ya ci gaba da zuba a kan titunanmu, gonakinmu, gidajenmu da wuraren da mata ke zuwa saboda rayuwa ta tilasta musu ci gaba da gudanar da ayyukansu.

Kasa ba za ta iya ikirarin tana da tsaro ba alhali rabin al’ummarta na yin lissafin hadarin da ke tattare da rayuwar yau da kullum.

Saboda haka, kare mata ya kamata ya zama wani muhimmin abin da ake iya aunawa a cikin manufofin kasa, ba wai taken da ake maimaitawa a lokacin bikin Ranar Mata ta Duniya ba, ko kuma wani layi da ake boyewa cikin takardun manufofin gwamnati.

Kasafin kudaden tsaro ya kamata ya samar da al’ummomin da suka fi aminci. Aikin ‘yan sanda ya kamata ya samar da amincewa. Adalci ya kamata ya tabbatar da hukunta masu laifi. Shirye-shiryen jin dadin jama’a ya kamata su samar da dogaro da kai. Ilimi ya kamata ya samar da wayar da kai. Kuma shugabanci ya kamata ya samar da rikon amana.

Rahama ga mata ba ta kamata ta nufin tausayi kawai ba. Ya kamata ta nufin kariya, adalci, mutunci da damar samun ci gaba.

Matan da suka dauki nauyin Najeriya a wasu daga cikin lokutanta mafi wahala sun cancanci kasa da za ta dauki nauyinsu idan suka shiga cikin hadari.

Jinin masu taimakonmu bai kamata ya bushe cikin shiru ba. Najeriya dole ta zabi kariya maimakon ko-in-kula, adalci maimakon rashin hukunta masu laifi, da fata maimakon tsoro.

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Twitter Youtube RSS

Subscribe to Weekly Newsletter for New Updates

Check News by Category

Not So Recent News

Important Links

  • About Us
  • Contact Us
  • Advertise With Us
No Result
View All Result

© 2025 The Nigeria Standard - Digital Media

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • About Us
  • Advertise With Us
  • Advertising Services
  • Contact Us
  • Home
  • Privacy Policy
Subscribe

© 2025 The Nigeria Standard - Digital Media