
Jihar Filato ta zama daya daga cikin jihohin da suka fi fice a Najeriya wajen aiwatar da manufofin Open Government Partnership (OGP), bayan da ta samu cikakken maki kashi 100 cikin 100 a sabon jadawalin kimanta jihohi na watan Yulin 2026.
Sabon jadawalin, wanda Open Government Partnership Nigeria ta fitar, ya sanya Filato a matsayi mafi girma tare da jihohin Anambra da Kaduna, inda kowacce ta samu cikakken maki 100 a tantancewar da aka yi kan yadda jihohin ke aiwatar da manufofin bude gwamnati.
Rahoton ya bayyana cewa an tantance jihohin ne bisa wasu ka’idoji da aka amince da su, wadanda ke nuna yadda suke aiwatar da manufofin bude gwamnati, ciki har da tabbatar da gaskiya, rikon amana da kuma bai wa jama’a damar shiga harkokin mulki.
Jaridar PUNCH ta ruwaito cewa sauran jihohin da suka shiga rukunin “Healthy” sun hada da Adamawa, Kano, Kogi da Osun, wadanda suka samu maki kashi 90 cikin 100, yayin da Bauchi, Gombe da Jigawa suka samu kashi 80 cikin 100.
A bangaren jihohin da aka sanya a rukunin “Need to Grow”, akwai Abia da Oyo da Taraba, yayin da Delta, Kebbi, Yobe, Cross River, Edo, Enugu, Imo, Nasarawa, Sokoto da Zamfara suka shiga rukunin “Critical Condition.”
Sabon jadawalin na OGP shi ne mafi girman matsayin da jiha za ta iya samu a karkashin tsarin tantancewa mai matakai tara, wanda ke auna yadda gwamnati ke gudanar da mulki cikin gaskiya, rikon amana da kuma ba jama’a damar taka rawa.
Da yake mayar da martani cikin wata sanarwa da ya fitar ranar Laraba, Babban Sakataren Yada Labarai na Gwamnan Jihar Anambra, Christian Aburime, ya ce wannan matsayi wata shaida ce mai zaman kanta da ke tabbatar da kudurin gwamnatin Farfesa Chukwuma Soludo na gudanar da mulki cikin gaskiya, rikon amana da kuma sanya jama’a a gaba.
Aburime ya ce an yi tantancewar ne bisa hujjoji da za a iya tabbatar da su, ba wai ikirarin gwamnati kadai ba, yana mai cewa samun maki 100 cikin 100 da Anambra ta yi ya nuna yadda gwamnatin Soludo ke aiwatar da gyare-gyaren hukumomi ba tare da tangarda ba.
Ya kara da cewa yadda jihar ta cika dukkan sharuddan OGP ya nuna cewa shugabancinta na daukar gaskiya da bude gwamnati a matsayin wajibi, ba wani abin da ake yi domin neman farin jini kawai ba.
Sanarwar ta ce:
“Dangane da batun bude gwamnati, maki da Anambra ta samu ya dace da kokarin da ta yi. An yi wannan tantancewa ne da irin ma’aunin da ake amfani da shi ga dukkan jihohin da suka shiga OGP, inda ake duban abin da gwamnati za ta iya tabbatarwa da hujja, ba abin da take ikirari kawai ba. OGP ba ta bayar da irin wannan matsayi cikin sauki.”
Ta ci gaba da cewa salon gudanar da mulki a Anambra ya samo asali ne daga kwarewar Soludo a matsayinsa na masanin tattalin arziki kuma mai gina cibiyoyi, inda ya fi mayar da hankali kan samar da tsari mai dorewa maimakon nuna bajinta na wucin gadi.
Sanarwar ta kara da cewa ya kamata a dauki wannan matsayi da OGP ta bayar ba a matsayin wata lambar yabo kawai ba, illa a matsayin sakamakon ci gaba da aiwatar da kyawawan manufofi a dukkan bangarorin gwamnatin jihar.
Ta ce kudurin siyasa, wanda shi ne muhimmin sharadi na farko a tsarin OGP, yana bayyana ne ta yadda gwamnati ke ware kudade domin aiwatar da manufofin bude gwamnati, da yadda manyan jami’anta ke daukar batun da muhimmanci, ba a matsayin ado kawai ba.
A cewarsa, irin wannan tsari ya bayyana a fannin gudanar da ayyukan gwamnati, musamman a bangaren kiwon lafiya.
Ya ce gwamnatin ta zuba jari sosai a cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko, lamarin da ya sanya Anambra cikin jihohin da suka fi fice a yankin Kudu maso Gabas wajen samar da ingantattun ayyukan lafiya, abin da ya samu yabo daga hukumomin kasa da kasa kamar World Health Organisation (WHO) da UNICEF da kuma Médecins Sans Frontières (MSF).
Ya ce wannan ya nuna cewa idan aka fara gina ingantattun tsare-tsare a hukumomi, kyakkyawan sakamako kan biyo baya.
Aburime ya ce samun matsayi na Healthy da maki 100 cikin 100 yana nuna cewa bude gwamnati a jihar ya zama wani bangare na tsarin mulki, ba wani abu da ake yi lokaci-lokaci ba.
A cewarsa, hakan yana kara wa masu zuba jari kwarin gwiwa cewa dokoki da harkokin kudi za su kasance masu tabbas, yana kuma bai wa abokan hulda na ci gaba tabbacin cewa za a iya bibiyar yadda ake amfani da albarkatun da suka bayar. Haka kuma yana tabbatar wa da al’umma cewa hanyoyin da za su rika sanya gwamnati cikin hisabi suna aiki yadda ya kamata.
Ya kara da cewa jihar Anambra, wadda aka dade ana alakanta ta da kasuwanci, jajircewar jama’arta da kuma al’adunta, yanzu ta kara samun wani sabon matsayi, inda ta shiga cikin ‘yan tsirarun jihohin Najeriya da aka tabbatar da ingancin tsarin mulkinsu ta hanyar tantancewa mai zaman kanta.
Sai dai ya gargadi cewa bai kamata a dauki wannan matsayi a matsayin karshen aiki ba, domin tsarin OGP ya ginu ne kan ci gaba da sabunta alkawura, hadin gwiwa da kuma aiwatar da sababbin tsare-tsare.
Ya ce abin da jadawalin watan Yulin 2026 ya tabbatar shi ne cewa gwamnatin Soludo ta samar da ingantattun tsare-tsaren da za su taimaka wa jihar ci gaba da cika wannan matsayi.
Sanarwar ta karkare da cewa, a yanayin siyasar da ake ciki, inda wasu ke fifita nuna aiki fiye da tabbatar da sakamako, nasarar Anambra ta nuna cewa idan aka gina amincewar jama’a bisa hujjoji da ingantaccen tsari, hakan kan ci gaba da kara daraja. Ta ce gwamnatin Soludo ta nuna nagarta a aikace, kuma sakamakon hakan ya fito fili ga kowa.
