Wasu cibiyoyi kan shafe shekaru suna neman martabarsu da kuma tabbatar da kansu, yayin da wasu kuma ke fara nuna bajintarsu tun daga farkon kafuwarsu. Asibitin Kwararru na Dalhatu Araf Specialist Hospital (DASH) da ke Akwanga na daga cikin irin wadannan cibiyoyi. A wannan makala, TITUS MANGUT ya yi nazari kan yadda shugabanci nagari, goyon bayan gwamnati da kyakkyawan tsari suka mayar da sabon asibitin zuwa daya daga cikin cibiyoyin kiwon lafiya mafi alkawari a Jihar Nasarawa cikin wata shida kacal
A wata safiyar watan Janairu mai cike da annashuwa ne aka sanya hannu kan dokar kafa Asibitin Kwararru na Dalhatu Araf (DASH), inda mutane kalilan ne suka yi hasashen irin sauyin da zai faru cikin watanni shida masu zuwa. Sai dai yau, bayan cikar wannan lokaci, abin da ya bayyana daga harabar asibitin da ke Akwanga ya zarce tsammanin mutane da dama.
Lamarin ya fara ne a ranar 14 ga Janairun 2026 lokacin da Gwamnan Jihar Nasarawa, Abdullahi Sule, ya rattaba hannu kan Dokar Dalhatu Araf Specialist Hospital, Akwanga ta shekarar 2025, bayan Majalisar Dokokin Jihar Nasarawa ta amince da ita. Abin da wasu suka dauka a matsayin aikin gwamnati na yau da kullum ya zama kafuwar wata cibiyar kiwon lafiya mai manyan buri fiye da yanayin da take ciki a wancan lokaci.
Lokacin da dokar ta bai wa gwamnan ikon nada Babban Daraktan Kula da Lafiya (CMD), Gwamna Sule ya zabi bin tsarin da ya dace maimakon amfani da ikonsa kai tsaye.
Maimakon nada wanda yake so, ya tabbatar da cewa cancanta ce ta zama ma’aunin zabe. Daga karshe, Dr Esala E. Abene ya zama CMD na farko na asibitin.
Wannan zabi ya tabbatar da dacewarsa.
Watanni shida ba su da yawa ga kowace sabuwar cibiya domin ta tsaya da kafafunta, balle ta yi fice. Amma ga al’ummar Jihar Nasarawa, ci gaban asibitin ba batun gudanarwa kadai ba ne, batu ne da ya shafi lafiyar jama’a. Kamar yadda ake cewa, gani ya kori ji, kuma duk wanda ya ziyarci asibitin ya ga abin da aka cimma.
Jagorancin Dr Abene ya kasance cikin natsuwa, amma cike da himma. Lokacin da Ma’aikatar Lafiya ta umarci asibitin ya bar tsohon wurinsa domin bai wa ‘yan kwangila damar fara aiki, mutane da dama sun yi tsammanin za a samu tsaiko. Sai dai Dr Abene ya dauki matakin gaggawa, domin ya fahimci cewa harkar lafiya ba ta jira.
Wurin da aka koma na wucin gadi yana cikin mawuyacin hali. Gine-ginen sun lalace, dakunan kwantar da marasa lafiya sun yi tsufa, kuma alamu sun nuna cewa an dade ba a kula da wurin ba. Duk da karancin albarkatu, asibitin ya fara aikin gyaran gine-ginen cikin gaggawa.
Sauyin ya kasance mai ban mamaki har Gwamna Sule ya nuna jin dadinsa lokacin da ya kai ziyarar duba aikin wani shirin ba da magani kyauta. Gwamnan da ya sanya hannu kan dokar kafa asibitin ya shaida da idonsa yadda hangen nesansa ya fara haifar da sakamako.
Karfafa asibiti fiye da gine-gine
Gine-gine kadai ba su wadatar wajen gina asibiti. Ba tare da kwararrun ma’aikata ba, ko mafi kyawun gine-gine ba za su yi anfani ba. Lokacin da Dr Abene ya karbi ragamar shugabanci, asibitin na da likitoci biyu kacal, daya daga cikinsu ma na dab da yin ritaya, tare da ‘yan ma’aikatan jinya kadan.
Da ya fahimci girman matsalar, ya nemi amincewar Gwamna Sule domin daukar karin ma’aikata. Hakan ya kai ga amincewa da daukar likitoci 25 da ma’aikatan jinya 40 aiki. Haka kuma, an dauki kwararrun likitoci masu ziyara 20 daga fannoni daban-daban, wadanda yanzu suke ba da hidimomin lafiya ga jama’ar jihar.
Da goyon bayan gwamnatin jihar, asibitin ya kuma samar da na’urorin zamani ga sassan tiyata, kula da ido, kashi, hakori, daukar hoton jiki, zuciya, sashen gaggawa, dakin gwaje-gwaje da kuma sashen kunne, hanci da makogwaro. Yanzu ana amfani da wadannan kayayyaki wajen kula da marasa lafiya.
Daya daga cikin manyan nasarorin asibitin shi ne kafa Sashen Kula da Jarirai Masu Bukatar Kulawa ta Musamman (SCBU), wanda ke kula da jariran da aka haifa kafin cika lokaci ko masu fama da matsalolin lafiya. Wannan sashe ya zama wata babbar mafaka ga iyalai masu irin wannan bukata.
Haka kuma, an farfado da sashen SERVICOM wanda a baya ya kasance kusan ya mutu, domin tabbatar da cewa marasa lafiya suna samun kulawa cikin lokaci, mutunci da girmamawa.
Fadada ayyuka duk da kalubale
Ko da yake asibitin na aiki ne daga wurin wucin gadi, ya kara yawan gadajen kwantar da marasa lafiya daga 33 zuwa 61 bayan gyaran karin dakuna. Wannan ya taimaka wajen rage cunkoso da inganta ayyukan kula da lafiya.
A wani muhimmin mataki, Gwamna Sule ya nada Kwamitin Gudanarwar Asibitin domin ba da jagoranci da sanya ido kan harkokin asibitin ba tare da tsoma baki cikin gudanarwar yau da kullum ba.
Bayan rantsar da su, mambobin kwamitin sun ziyarci sabon wurin da ake gina asibitin da kuma wurin wucin gadi. Shugaban kwamitin, Pastor Samson Yare, ya yabawa CMD kan yadda ya sauya gine-ginen da suka lalace zuwa cikakken asibitin kwararru mai gadaje 61.
Daga baya, kwamitin ya gana da Gwamna Sule domin gode masa tare da yi masa bayani kan ci gaban da aka samu da kuma kalubalen da asibitin ke fuskanta. Wannan ya sa gwamnan ya fara daukar matakan magance matsalolin.
Domin tabbatar da ci gaba, Dr Abene ya fara gudanar da tarurrukan wata-wata da daraktoci da shugabannin sassa domin tantance ayyuka, tattauna matsaloli da nemo hanyoyin warware su.
Shimfida tubalin ci gaba
Daya daga cikin manyan kalubalen da asibitin ya fuskanta shi ne rashin isasshen ruwa. Domin magance matsalar, Gwamna Sule ya amince da hako rijiyar burtsatse mai amfani da hasken rana a wurin wucin gadi. An kammala aikin, kuma yanzu asibitin na samun isasshen ruwa.
Ko da yake watanni shida ba su isa a ce an gina cikakken asibitin kwararru ba, sun isa wajen shimfida tubali mai karfi. Duk da kalubalen da suka hada da karancin fili, DASH ta samu gagarumin ci gaba karkashin jagorancin Dr Esala E. Abene.
Maimakon jiran komai ya daidaita, shugabannin asibitin sun mayar da hankali wajen inganta gine-gine, daukar kwararrun ma’aikata, samar da kayayyakin zamani da kuma karfafa tsarin gudanarwa.
Da ci gaba da samun goyon bayan Gwamna Sule, tare da jajirtaccen Kwamitin Gudanarwa da kuma shugabanci mai himma, DASH na ci gaba da zama daya daga cikin cibiyoyin kiwon lafiya na kwararru masu tasowa a Jihar Nasarawa.
Har yanzu ana ci gaba da rubuta tarihin DASH, amma abubuwan da ta cimma cikin watanni shida sun nuna cewa shugabanci nagari, tsari mai kyau da goyon bayan gwamnati na iya haifar da gagarumar nasara cikin kankanin lokaci.
Mangut ma’aikaci ne a Sashen Yada Labarai da Hulda da Jama’a na Dalhatu Araf Specialist Hospital (DASH), Akwanga, Jihar Nasarawa