Thursday, November 19, 2026
  • About Us
  • Advertise With Us
  • Advertising Services
  • Contact Us
  • Home
  • Privacy Policy
No Result
View All Result
The Nigeria Standard
SUBSRCIBE
  • Home
  • News
    • Middle-Belt
    • World
  • Business
    • Entrepreneurship
  • Politics
  • Science & Tech
    • IT
  • Sports
  • Opinion
    • Columns
  • Editorials
  • Lifestyle
    • Culture
    • Travel
  • ‘Yancin Dan Adam
The Nigeria Standard
Home Ra'ayi

Lokacin da tafiya ta bar talaka a baya

by The Nigeria Standard
August 10, 2026
in Ra'ayi, Rayuwa
Reading Time: 6 mins read
0 0
Insecurity: NURTW shuts Mokwa–Kainji road indefinitely
0
SHARES
0
VIEWS
Share on FacebookShare on Twitter

Daga DANJUMA NAFUNJI

Ana yawan bayyana talaka a matsayin ginshikin kowace ƙasa. Shi ne manomin da ke ciyar da al’umma, ma’aikacin da ke tafiyar da masana’antu, ɗan kasuwar da ke raya kasuwannin cikin gida, da kuma ɗan ƙasar da ƙoƙarinsa na yau da kullum ke sa al’umma ta ci gaba da tafiya.

Sai dai duk da irin wannan babbar gudunmawar da yake bayarwa, sau da yawa ana mu’amala da shi kamar darajarsa ta ta’allaka ne kawai ga abin da zai iya bayarwa ga masu mulki.

A Najeriya, wannan gaskiya mai ɗaci tana bayyana a fannoni da dama na rayuwar ƙasa. Talakawa da marasa ƙarfi su ne ke ɗaukar nauyin tsadar rayuwa, rashin aikin yi, hauhawar farashi da kuma rashin ingantattun ayyukan gwamnati, yayin da masu kuɗi da tasiri ke ci gaba da more damarmaki da gata fiye da kowa.

Wurin da wannan sabani ya fi bayyana shi ne lokacin zaɓe. ’Yan siyasa kan bazama cikin al’ummomi da alkawuran samar da ayyukan yi, gyaran hanyoyi, ingantaccen kiwon lafiya, ilimi mai kyau da bunƙasa tattalin arziki. Gangamin yaƙin neman zaɓe kan zama tarurruka masu kayatarwa cike da jawabai kan sauyi, fata da wadata. Nan take ake ɗaukar talakawa a matsayin muhimman ginshiƙan dimokuraɗiyya, kuma ƙuri’unsu sukan zama abin nema.

Amma da zarar an ƙirga ƙuri’u kuma aka ayyana waɗanda suka yi nasara, wannan armashi kan shuɗe. Yawancin alkawuran da aka yi a lokacin yaƙin neman zaɓe sukan zama tarihi, yayin da waɗanda aka kira “ƙarfin dimokuraɗiyya” ke komawa fafutukar neman abin da za su ci.

Hanyoyi sukan ci gaba da lalacewa. Asibitoci sukan ci gaba da fama da ƙarancin kayan aiki. Matasa sukan ci gaba da neman aikin yi ba tare da gajiyawa ba, yayin da iyalai ke fama da hauhawar farashi da raguwar ƙarfin saye. Talakan da aka yi wa maraba da farin ciki a lokacin zaɓe, sau da yawa ba a sake tunawa da shi sai lokacin wani sabon zaɓe.

Wannan yana haifar da muhimmiyar tambaya: Shin ana daraja talakan Najeriya ne saboda gudunmawar da yake bayarwa ga ƙasa, ko kuwa saboda abin da zai iya bayarwa ga masu neman mulki?

Matsalar ta wuce siyasa. Rashin daidaito a tattalin arziki na ci gaba da bayyana irin babban gibin da ke tsakanin jama’a. Ma’aikata a sassa daban-daban na tattalin arziki suna bayar da ƙwarewarsu, lokacinsu da ƙarfinsu wajen bunƙasa kamfanoni da cibiyoyi, amma da yawa daga cikinsu albashinsu ba ya wadatar da su wajen biyan buƙatunsu na yau da kullum.

Kowace safiya, miliyoyin mutane kan bar gidajensu zuwa ofisoshi, masana’antu, wuraren gini, gonaki, shaguna da kasuwanni. Su ne ke samar da kayayyaki, bayar da ayyuka, biyan haraji da kuma raya harkokin kasuwanci. Amma ga mutane da dama, sakamakon shekaru na aiki tuƙuru shi ne ƙarancin kuɗin shiga da rashin tabbas game da makomarsu.

A ɗaya ɓangaren kuma, masu riƙe da manyan dukiyoyi suna rayuwa cikin jin daɗi mai nisa da halin da talakawa ke ciki.

Bambancin yana da wahalar musantawa: mutanen da ke samar da yawancin arzikin ƙasa su ne ke fama da wahalar rayuwa, yayin da tsirarun masu gata ke cin gajiyar mafi yawan amfanin wannan arziki.

Daga cikin waɗanda wannan matsala ta fi shafa akwai ma’aikatan wucin gadi da na kwangila, waɗanda suke da kaso mai yawa a cikin ma’aikatan Najeriya. Da yawa daga cikinsu suna aiki tsawon shekaru ba tare da tabbacin aiki ba, albashi mai kyau, fansho, inshorar lafiya ko wasu muhimman haƙƙoƙin ma’aikata. Wasu ana ɗaukar su ne domin su cimma manyan manufofin samar da aiki, sannan kuma a sallame su cikin sauƙi ba tare da isasshen diyya ba.

Sai dai gudunmawar da suke bayarwa ba ta wucin gadi ba ce. A kamfanoni masu zaman kansu da ma wasu ƙungiyoyin farar hula, su ne ke gudanar da muhimman ayyukan da ke sa cibiyoyi su ci gaba da tafiya. Duk da haka, jin daɗinsu sau da yawa ba ya samun kulawar da ta dace. Don haka, masu ɗaukar ma’aikata da hukumomin gwamnati da abin ya shafa ya kamata su ƙarfafa aiwatar da dokokin aiki tare da tabbatar da cewa ma’aikata suna samun yanayin aiki mai kyau, albashi na adalci da kuma kariyar da ta dace.

Halin da talaka ke ciki yana ƙara bayyana a yankunan karkarar Najeriya. Manoma su ne ke ciyar da ƙasa, amma har yanzu suna fama da lalatattun hanyoyi, ƙarancin wuraren adana amfanin gona, ƙarancin kayan aikin noma na zamani, tsadar kayan noma da kuma rashin isasshen jari.

Manomi na iya shafe watanni yana noma, amma ya rasa babban kaso na amfanin gonarsa saboda rashin wurin adanawa ko kuma rashin hanyar da za a kai kayan kasuwa. A wasu lokuta, dillalai kan yi amfani da wannan matsala su sayi amfanin gona a farashi mara adalci, wanda hakan ke barin manomi da ƙaramin riba duk da irin wahalar da ya sha.

Ta yaya ƙasa za ta iya cimma wadatar abinci alhali mutanen da ke samar da abincin suna ci gaba da rayuwa cikin talauci?

Cin hanci da rashawa, son kai da nuna fifiko ga na kusa suna ƙara tsananta matsalar. Damar da ya kamata a bayar bisa cancanta sau da yawa ana raba ta ne bisa alaƙa, tasirin siyasa ko ƙarfin kuɗi. Saboda haka, ƙwararru da masu aiki tuƙuru na iya rasa dama kawai saboda ba su da mutanen da suka dace.

Wannan ba wai yana cutar da mutum kaɗai ba ne; yana raunana amincewar jama’a tare da rage ƙwarin gwiwar yin aiki tuƙuru. Idan mutane suna yawan ganin an yi watsi da cancanta saboda alaƙa, za su fara tambayar ko har yanzu gaskiya, ƙwarewa da sadaukarwa suna da daraja.

Ƙasa ba za ta iya samun ci gaba mai ɗorewa ba idan mafi yawan ’yan ƙasarta ana kallonsu a matsayin abin da za a iya watsarwa. Bunƙasar tattalin arzikin da ba ta inganta rayuwar talakawa ba, ba cikakkiyar bunƙasa ba ce. Ya kamata a auna ci gaba ba kawai da girman kasafin kuɗi, yawan ayyukan more rayuwa ko arzikin da wasu tsiraru suka tara ba, har ma da ingancin rayuwar mafi yawan jama’a.

Talaka ya cancanci fiye da kulawa ta ɗan lokaci a lokacin yaƙin neman zaɓe da alkawuran da ake shirya su da kyau amma su shuɗe bayan an yi nasara. Ya cancanci albashi na adalci, ilimi mai inganci, kiwon lafiya mai sauƙin samu, gidaje masu kyau, ingantattun hanyoyi da sauran abubuwan more rayuwa, damar da ta yi daidai ga kowa, da kuma yanayin da aiki tuƙuru zai iya kai mutum ga rayuwa mafi kyau.

Bai kamata a ɗauki waɗannan a matsayin wata ni’ima daga masu mulki ba. Su ne ginshiƙan al’umma mai adalci da kyakkyawan tsari.

Makomar Najeriya ba ta ta’allaka kawai ga wadata ta wasu tsiraru ba, har ma da jin daɗin miliyoyin mutanen da suke ginshiƙin zamantakewa da tattalin arzikin ƙasar. Ƙasa tana fi ƙarfi idan ’yan ƙasarta suna da tabbacin cewa za a saka musu daidai da ƙoƙarinsu, za a kare haƙƙoƙinsu kuma za a saurari muryoyinsu.

Bai kamata a ɗauki talaka tamkar tayar ajiya ba, wadda ake fitarwa idan an buƙace ta sannan a manta da ita idan tafiya ta ci gaba. Ya kamata a ɗauke shi a matsayin abokin tafiya.

Har sai an fara daraja talakawan Najeriya fiye da ƙuri’unsu, aikinsu da gudunmawar da suke bayarwa ga tattalin arziki, ƙasar za ta ci gaba da fuskantar wani zagaye da miliyoyin mutane ke ɗaukar nauyi yayin da tsirarun masu gata ke cin moriyar amfanin. Ci gaba na gaskiya yana farawa ne lokacin da ba a ƙara tunawa da talaka kawai idan ana buƙatarsa ba, sai an girmama shi a kowace rana a matsayin muhimmin ɓangare na makomar Najeriya.

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Twitter Youtube RSS

Subscribe to Weekly Newsletter for New Updates

Check News by Category

Not So Recent News

Important Links

  • About Us
  • Contact Us
  • Advertise With Us
No Result
View All Result

© 2025 The Nigeria Standard - Digital Media

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • About Us
  • Advertise With Us
  • Advertising Services
  • Contact Us
  • Home
  • Privacy Policy
Subscribe

© 2025 The Nigeria Standard - Digital Media